KOH Preparation

24 มิถุนายน 2561
บทความนี้คัดลอกมาจาก "หัตถการพื้นฐานในโรคผิวหนัง" โดย พญ.สาลินี โรจน์หิรัญสกุล และ ศ.นพ.สมยศ จารุวิจิตรรัตนา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
ดูเอกสารต้นฉบับได้ที่
วัตถุประสงค์
เป็นการตรวจขุยจากผื่นผิวหนังเยื่อบุ, ขน, ผม และเล็บ เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคกลาก (dermatophytosis), โรค
เกลื้อน (pityriasis versicolor), โรคเชื้อรา(candida) และเชื้อราอื่นๆ
อุปกรณ์และสิ่งที่เกี่ยวข้อง
1. น้ำยา KOH ความเข้มข้น 10% - 30%
2. อุปกรณ์ในการขูด เช่น blunt scrape, ใบมีด No.15, ขอบ slide แก้ว, curette ขนาดเล็ก
3. Slide แก้ว
4. สำลี, กอซ
5. alcohol, น้ำเกลือ
6. ตะเกียง alcohol
7. light microscope
วิธีการทำ
อธิบายให้คนไข้ทราบว่า ขบวนการคร่าวๆ ที่จะทำมีอะไรบ้าง
ขั้นตอนการเก็บตัวอย่าง
ใช้อุปกรณ์ในการขูด ขูดขุยจากรอยโรคที่สงสัยว่าเกิดจากเชื้อราโดยก่อนเก็บตัวอย่างจากรอยโรค ควรเช็ดทำความสะอาดด้วยน้ำเกลือ หรือ alcohol
- การเก็บตัวอย่างจากรอยโรคที่ผิวหนัง ควรขูดจากบริเวณขอบของรอยโรค หากรอยโรคเป็นตุ่มน้ำให้ขูดจาก roof ของ vesicle/blister
- การเก็บตัวอย่างจากรอยโรคบนหนังศรีษะ-เส้นผม ดึงเส้นผมจากตำแหน่งที่สงสัยประมาณ 5-10 เส้น หรือใช้ผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือถูบนรอยโรคจนมีขุยและผมหักหลุดติดแผ่นก๊อซ
- การเก็บตัวอย่างจากรอยโรคที่เล็บ ควรตัดเล็บส่วนปลายออกให้สั้นที่สุด ขูดตัวอย่างจากบริเวณ nail bed ใต้แผ่นเล็บให้ proximal มากที่สุด
ขั้นตอนการทำ KOH
1. นำตัวอย่างที่ขูดได้ใส่ลงบน slide กระจกที่สะอาด โดยพยายามอย่าให้ขุยหนาเกินไป
2. หยดน้ำยา KOH 1-2 หยด, ปิด cover slip
3. นำแผ่น slide ไปอุ่นไฟจากตะเกียง alcohol เพื่อเร่งการละลาย keratin โดยระวังอย่าอุ่นจนเดือด
4. ซับน้ำยา KOH ที่มากเกินไปออก
5. กดเบาๆ ลงบน cover slip เพื่อให้เซลล์กระจายเป็นแผ่นบางๆ
ขั้นตอนการดูด้วยกล้องจุลทรรศน์
ควรปรับแสงให้พอเหมาะโดยใช้ low illumination, ปิด condenser diaphragm เพื่อให้เกิด contrast จะทำให้เห็นเชื้อราได้ชัดขึ้น
การแปลผล
 - Pityriasis versicolor : พบสายราสั้นๆ ร่วมกับยีสต์กลมๆ อยู่เป็นกลุ่มคล้ายพวงองุ่น ลักษณะของสายราและยีสต์ที่พบร่วมกันนี้เรียกลักษณะ spaghetti and meat balls appearance
 - Dermatophytosis : พบสายราเป็น branching, septate hyphae (สายราเป็นปล้องมีผนังกั้นแยก)
 - Candida : พบ yeast form ลักษณะเป็น oval, budding cells และ pseudohyphae ลักษณะ filamentous cell ยาวต่อกันคล้ายไส้กรอก
 - เชื้อราของเส้นผม จะพบ 2 แบบ คือ arthrospore กลมหุ้มเป็นปลอกอยู่ภายนอกเส้นผม เรียก ectothrix หรือ arthrospore อยู่ภายในเส้นผมเรียก endothrix
ภาวะแทรกซ้อน
- การขูดขุยที่ลึกเกินไปอาจทำให้เกิดเป็นแผล, เลือดออกได้
- หากขูดจากบริเวณที่มีเชื้อแล้วไปขูดเพิ่มเติมในบริเวณอื่นๆ อาจทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อได้

แหล่งศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
 - ศรีนวล สมรูป. การตรวจทางจุลภาคพื้นฐานที่ใช้ในหองปฏิบัติการจุลชีววิทยา. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2555;20(3):247-254. http://tujournals.tu.ac.th/tstj/detailart.aspx?ArticleID=178
สินค้าและการใช้งาน
บทความที่คุณอาจสนใจ